برگزاری نشست علمی «مکتب جعفری، علوی یا محمدی؟»

نشست علمی با عنوان «مکتب جعفری، علوی یا محمدی؟» روز یکشنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۳ با حضور استادان، پژوهشگران و دانشجویان علاقه‌مند به مباحث تاریخ اسلام و الهیات، در قالب یک برنامه علمی و تخصصی برگزار شد.

در این نشست، دکتر مهدی مجتهدی، دانشیار دانشگاه فردوسی مشهد، به بررسی تطبیقی و تحلیلی سه عنوان رایج در مطالعات اسلامی یعنی مکتب جعفری، مکتب علوی و مکتب محمدی پرداخت و تلاش کرد به این پرسش پاسخ دهد که این مفاهیم چگونه در تاریخ اندیشه اسلامی شکل گرفته و چه نسبت‌ها و تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند.

دکتر مجتهدی در ابتدای سخنان خود، با مرور جایگاه هر یک از این عناوین در ادبیات کلامی، فقهی و تاریخی، توضیح داد که پیدایش این اصطلاحات نتیجه روندهای علمی، اجتماعی و تاریخی در دوره‌های مختلف بوده است. وی تأکید کرد که کاربرد گسترده «مکتب جعفری» در دوره‌های متأخر، به‌ویژه در حوزه فقه و اصول، نباید موجب غفلت از پیوند عمیق آن با سیره پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله و امام علی علیه‌السلام شود.

در ادامه، ایشان به تبیین ویژگی‌های مکتب محمدی در بُعد وحیانی و تمدنی، عناصر محوری مکتب علوی در حوزه عدالت‌ورزی، حکمرانی و اخلاق، و شاخصه‌های مکتب جعفری در نظام‌مند کردن معارف دینی و شکل‌دهی به ساختارهای فقهی و کلامی پرداخت. دکتر مجتهدی همچنین به برخی برداشت‌های نادرست یا تقلیل‌گرایانه از این مفاهیم اشاره کرد و بر ضرورت نگاه منظومه‌ای به سیر واحد و پیوسته مکتب اهل‌بیت علیهم‌السلام تأکید نمود.

در بخش پایانی، پرسش‌های حاضران درباره کارکردهای علمی و اجتماعی این مفاهیم، تأثیر آن‌ها بر هویت شیعی و جایگاه آن‌ها در مطالعات معاصر دین‌پژوهی مطرح شد و گفت‌وگویی علمی و پربار شکل گرفت.

این نشست با همکاری دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد و انجمن علمی تاریخ و تمدن ملل اسلامی برگزار شد.